Vì lẽ gì một doanh nghiệp “có quyền” định đoạt giá xăng bán lẻ như
Petrolimex lại phải mất công chào mời nhà đầu tư đến vậy? Giá khởi điểm
IPO 15.000 đồng/cổ phiếu có rẻ?
“Với doanh nghiệp như tổng công ty xăng dầu
Petrolimex, lẽ ra không cần giới thiệu nhà đầu tư cũng đến mua cổ
phiếu”. Ông Phạm Viết Muôn, phó trưởng ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển
doanh nghiệp nói trong buổi giới thiệu đợt phát hành cổ phiếu lần đầu
(IPO) của Petrolimex chiều 14.7 tại TP.HCM.
Chín tháng dự kiến lỗ 1.220 tỉ đồng
Quan
tâm đầu tiên của nhà đầu tư bao giờ cũng là hiệu quả kinh doanh của
doanh nghiệp. Theo bản cáo bạch IPO, năm 2009 lợi nhuận sau thuế của
Petrolimex đạt 3.394 tỉ đồng, năm 2010 giảm mạnh còn 924,8 tỉ đồng. Nếu
căn cứ vào vốn điều lệ sau cổ phần hoá của tổng công ty là 10.700 tỉ
đồng, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu của Petrolimex năm ngoái có 867 đồng,
tính theo giá khởi điểm, chỉ số PE (thị giá trên thu nhập) tương đương
17 lần, cao hơn hẳn so với mặt bằng chung hiện tại.
Năm
nay bức tranh lợi nhuận của Petrolimex không có nhiều gam màu sáng theo
công bố của chính tổng công ty. Chín tháng đầu năm, xăng dầu, mảng kinh
doanh chính, dự kiến lỗ 1.220 tỉ đồng. Nguyên nhân theo giải thích của
ông Bùi Ngọc Bảo, chủ tịch hội đồng quản trị kiêm tổng giám đốc, là do
công ty phải thực hiện việc bình ổn giá xăng dầu theo chỉ đạo của Nhà
nước.
Các cuộc giới thiệu trước IPO của tổng công ty
không giúp nhà đầu tư xác định được nguyên nhân thua lỗ là do thực hiện
bình ổn giá hay còn lý do nào khác. Giá xăng dầu bán lẻ của Việt Nam sẽ
cao hơn giá bán lẻ cùng loại của một số nước khu vực nếu tính trên cùng
một mức thuế. Thuế nhập khẩu xăng dầu của một số nước từ 15 – 35%, còn của Việt Nam đang là 0 – 5%.
Những câu hỏi chưa có lời giải
Trong khoản lỗ dự kiến nói trên của Petrolimex nổi lên hai vấn đề: quản lý dòng tiền và mức hoa hồng cho các đại lý.
Từ
tháng 4.2011 trở về trước, bỏ qua yếu tố xăng dầu luôn là mặt hàng ưu
tiên số một của Nhà nước trong cân đối cung cầu ngoại tệ, Petrolimex
luôn nói gặp khó khăn trong việc mua ngoại tệ để nhập khẩu xăng dầu.
Thay bằng mua, tổng công ty phải vay ngoại tệ, chịu áp lực điều chỉnh tỷ
giá và lãi suất. Trong khi đó Petrolimex, theo lời ông Bảo tại cuộc giới thiệu chiều 14.7, vào thời điểm ấy gửi 17.000 tỉ đồng tại ngân hàng. Liệu chi phí vay ngoại tệ và điều chỉnh tỷ giá có lớn hơn khoản thu từ lãi suất tiền gửi ngân hàng?
Petrolimex là doanh nghiệp có doanh thu tiền đồng rất lớn. Ông Bảo cho biết mỗi
ngày tổng công ty thanh toán tiền nhập khẩu xăng dầu khoảng 20 – 30
triệu đôla Mỹ và thu tiền đồng từ bán xăng dầu trong nước khoảng 500 –
600 tỉ đồng. Từ tháng 4 đến nay, Petrolimex có thể mua ngoại tệ
tại các ngân hàng theo giá niêm yết và nguồn thu tiền đồng có thể sinh
lời cao. Tuy nhiên, Petrolimex không có một lời nào đề cập đến lợi thế
này.
| "Theo
bản cáo bạch, trang 49, chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp năm
2009 của Petrolimex là 3.731,5 tỉ đồng, năm 2010 là 4.661,7 tỉ đồng,
tăng xấp xỉ 25%, một mức tăng quá lớn". |
Ông Bảo
khẳng định mức hoa hồng 300 – 500 đồng/lít xăng, dầu cho các đại lý của
tổng công ty hiện nay là hợp lý, đảm bảo lợi nhuận cho họ. Chưa có một
cuộc kiểm toán độc lập công khai nào để người tiêu dùng và nhà đầu tư
thấy mức hoa hồng đó phù hợp thực tế. Có ý kiến cho rằng doanh nghiệp
đại lý xăng dầu do tổng công ty góp vốn hiện nay “sống khoẻ”, lợi nhuận
cao. Có bình thường không khi tổng công ty dự kiến lỗ, còn các đại lý
thì không?
Đứng trước nguy cơ lỗ, thông thường doanh nghiệp tiết kiệm và cắt giảm chi phí. Với Petrolimex, dường như không phải vậy. Theo bản cáo bạch, trang 49, chi
phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp năm 2009 của Petrolimex là 3.731,5
tỉ đồng, năm 2010 là 4.661,7 tỉ đồng, tăng xấp xỉ 25%, một mức
tăng quá lớn. Nếu tổng công ty tiết giảm được chi phí, thì cho dù có
phải bù lỗ giá xăng, lợi nhuận năm 2010 vẫn có thể cao hơn.
Đắt và rẻ
Với
quy mô, cơ sở vật chất, hệ thống phân phối rộng khắp và lợi thế mà
không doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nào có được, giá khởi điểm IPO
của Petrolimex nhìn bề ngoài là rẻ. Nếu được kinh doanh theo cơ chế thị
trường, quản lý công khai, minh bạch, Petrolimex sẽ có gương mặt khác
sau cổ phần hoá. Với việc Nhà nước còn nắm giữ gần 95% cổ phần sau IPO,
Petrolimex như ông Bảo nói, vẫn là doanh nghiệp nhà nước và vẫn là công
cụ bình ổn giá xăng dầu của Nhà nước.
Có nên kỳ vọng vào
sự thay đổi khi Petrolimex chuyển đổi thành công ty cổ phần từ đầu tháng
10 tới? Nhà đầu tư không nhìn thấy nhiều sự thay đổi ở những doanh
nghiệp nơi Nhà nước nắm cổ phần chi phối thấp hơn ở Petrolimex như Bảo
Việt, Vietcombank, hai đơn vị này đã niêm yết.
Kế
hoạch lợi nhuận sau cổ phần hoá của Petrolimex khá ấn tượng: lợi nhuận
sau thuế ba tháng cuối năm nay dự kiến 491 tỉ đồng, năm sau là 2.109 tỉ
đồng. Làm thế nào có được lợi nhuận đó thì không thấy bản cáo
bạch cũng như lãnh đạo Petrolimex nói tới. Đưa ra một con số không khó,
trong khi đường đi nước bước đến con số đó không rõ ràng, thử hỏi nhà
đầu tư làm sao tin? Với sự không rõ ràng và không ít những câu hỏi thiếu
lời giải đáp, trong điều kiện chứng khoán hiện nay, giá khởi điểm cổ
phiếu Petrolimex có thể không hề rẻ chút nào.
Theo Hải Lý
Sài Gòn tiếp thị
Đang tải dữ liệu ...
